close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczpospolitej Polskiej

     

  • INFORMATOR EKONOMICZNY

  •  

    1. Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

     

    1.1. Informacje ogóle

     

    Jordania - (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Jordańskie Królestwo Haszymidzkie,  المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja). Kraj arabski usytuowany w centrum Bliskiego Wschodu. Graniczy z Syrią, Irakiem, Arabią Saudyjską, Izraelem oraz Zachodnim Brzegiem Jordanu. Posiada dostęp do Morza Czerwonego (Zatoka Akaba). Powierzchnia 89 341 km⊃2;;. Najwyższy szczyt to Dżabal Umm ad Dami  (1,854 m n.p.m.) położony w górach Dżabal-asz-Szara na południowym zachodzie kraju gdzie znajduje się również najniższy punkt depresja Morza Martwego (408 m p.p.m.). Liczba ludności szybko wzrasta i według danych Banku Światowego z 2018 r. osiągnęła 9,702 mln (9,993 mln wg jordańskich danych szacunkowych na rok 2018) . 98% populacji stanowią Arabowie pozostałe 2% to Czerkiesi oraz Ormianie. W zakresie struktury wyznaniowej dominuje islam w wersji sunnickiej, obecne są również odłamy szyickie oraz druzyjskie. Chrześcijanie szacowani są na ok. 3% ogółu ludności. Należy również odnotować wysoki odsetek populacji o korzeniach palestyńskich – wg. danych statystycznych w Jordanii mieszka 42% wszystkich uchodźców palestyńskich. Od rozpoczęcia w 2003 r walk w Iraku a następnie wojny domowej w Syrii do Jordanii napływali stale uchodźcy z krajów ościennych, w 2018 r. rozpoczął się powolny proces powrotu uchodźców syryjskich do ojczyzny . W związku z powyższym w Jordanii przebywa 1,8 mln uchodźców palestyńskich (280 tys. w obozach), według różnych szacunków od 1,4 do 1,8 mln uchodźców syryjskich (niespełna 650 tys. jest zarejestrowanych w wydzielonych obozach) oraz ok. 400 tysięcy uchodźców irackich. Stolicą Jordanii jest Amman liczący 4 mln mieszkańców (1,2 mln w samym mieście) pozostała część populacji mieszka na terenie aglomeracji.  Stanowi 42% całej populacji tego kraju. Gęstość zaludnienia wynosi 107 osób/km2, a 83,7% ob. kraju mieszka w miastach. Językiem urzędowym Jordanii jest arabski, powszechnie używany jest język angielski.

     

     

    1.2. Warunki klimatyczne

     

    Jordania znajduje się w klimacie śródziemnomorskim oraz podzwrotnikowym. Północno-zachodnia część kraju, gdzie występują opady deszczu (sporadycznie śniegu) znajduje się w strefie klimatu podzwrotnikowego śródziemnomorskiego. Obszary górskie w centrum, pustynne na południowym wschodzie oraz wschodzie – to klimat podzwrotnikowy kontynentalny, na wschodzie przechodzący w odmianę wybitnie suchą. Na południu, Zatoka Akaba oraz pobliski obszar znajduje się w strefie klimatu zwrotnikowego w jego suchej odmianie. Temperatury są zróżnicowane zarówno pod względem pory roku jak i regionu. Obszar północno-zachodni graniczący z Izraelem i Syrią, cechuje się łagodnymi temperaturami, w zimie od 4 do 7 °C, z występującymi lokalnie mrozami i przymrozkami w nocy. Latem temperatury średnie wahają się od 30 do 32 °C. W pozostałych obszarach zimowe spadki temperatur nie są tak duże, niemniej w okresie letnim temperatura w ciągu dnia dochodzi do 50 °C. Opady roczne pozostają niewielkie i podobnie jak w przypadku temperatur zróżnicowane – najwyższe notowane w obszarach północno-zachodnich wynoszą do 800 mm w skali roku, z koncentracją w okresie listopad-marzec. Na wschodzie i południu średnioroczna suma opadów wynosi od 50 do 100 mm, przy zastrzeżeniu, że opady nie są regularne.

     

    Na przełomie 2018 i 2019 r. zanotowano znaczny wzrost opadów (oraz występowanie niewielkich opadów śniegu), które spowodowały kilkukrotnie powstanie nagłych powodzi na terenach pustynnych i górskich, gdzie woda oraz niesione przez nią warstwy aluwialne doprowadziły do wypełnienia dolin rzek okresowych. Ambasada RP w Ammanie zachęca w okresie zimowym do monitorowania warunków pogodowych w głównych międzynarodowych serwisach meteorologicznych oraz lokalnej prasie jordańskiej, w której umieszczane są również informacje o warunkach drogowych (w tym o zamknięciu wybranych dróg krajowych).

     

    1.3. Główne bogactwa naturalne

     

    W odróżnieniu od państw Zatoki Perskiej Jordania nie posiada znaczących zasobów ropy naftowej ani gazu ziemnego, możliwych do wydobycia. Do naturalnych bogactw należą natomiast fosfaty oraz potas, wydobywane nad Morzem Martwym, a także złoża gazu łupkowego, którego wydobycie zostało zainicjowane na 9 polach koncesyjnych na przełomie 2017 i 2018 r..  Ziemie uprawne zajmują zaledwie 1,97% powierzchni Jordanii determinując import znacznej ilości płodów rolnych, niezbędnych dla zamieszkującej ten kraj populacji.

     

    1.4. System walutowy, kurs i wymiana

     

    Od października 1995 r dinar jordański (JOD) stanowiący walutę Haszymidzkiego Królestwa został połączony sztywnym parytetem wymiany z dolarem amerykańskim. Kurs oficjalny utrzymywany jest na poziomie 1 USD = 0,709 JOD. W stosunku do EUR kurs JOD podlega znacznym wahaniom obecny kurs 1 EUR = około 0,80-0,81 JOD. W Jordanii walutę wymieniać można w bankach oraz licencjonowanych kantorach. W przypadku wymiany kwoty przekraczającej równowartość 1000 JOD, możliwa jest rejestracja transakcji związana z koniecznością przedstawienia dokumentu tożsamości (paszport lub miejscowy dowód tożsamości) oraz podaniem numeru telefonu.

     

     

    1.5. Religia

     

    Dominuje islam w wersji sunnickiej (ok. 97% populacji), a populacja chrześcijan stanowi około 3% społeczeństwa.

     

    1.6. Infrastruktura transportowa.

     

    W Jordanii znajduje się 18 lotnisk, z czego zaledwie 3 są cywilnymi portami lotniczymi (Queen Alia International Airport oraz Amman Civil Airport w stolicy kraju, King Hussein International Airport – Akaba). Od października 2018 r. funkcjonują dwa bezpośrednie połączenia lotnicze łączące Amman z Warszawą (Lotnisko w Modlinie) oraz Krakowem (Lotnisko Balice), obsługiwane przez RyanAir. Jedynym portem obsługującym w całości morski import i eksport kontenerowy jest Akaba. Sieć drogowa obejmuje około 7200 km dróg o utwardzanych nawierzchniach, których stan techniczny jest jednak dosyć niski ze względu na brak inwestycji renowacyjnych (aktualnie jedyne prace naprawcze prowadzone są na 350 km odcinku pustynnej autostrady łączącej Amman z granicą saudyjską).

     

    1.7. Obowiązek wizowy.

     

    Obywatele RP mają obowiązek posiadania wizy uprawniającej do przejazdu i pobytu. W Polsce nie ma przedstawicielstwa dyplomatyczno-konsularnego Jordanii. Najbliższa placówka jordańska akredytowana na Polskę znajduje się w Berlinie. Wizy pobytowe uprawniające do jednokrotnego wjazdu na terytorium Jordanii, obywatele polscy mogą otrzymać na międzynarodowych przejściach granicznych (koszt 40 JOD), z wyjątkiem przejścia na moście Króla Husajna (Allenby Bridge – granica z Izraelem). Wizy te wydawane są na okres jednego miesiąca, z możliwością przedłużenia do 3 miesięcy na właściwym terytorialnie posterunku policji . O wizy z prawem do wielokrotnego wjazdu można ubiegać się jedynie w jordańskich misjach dyplomatyczno-konsularnych za granicą. Ponadto obowiązuje tzw. podatek wyjazdowy, którego wysokość jest zmienna – średnia wysokość na przejściach lądowych wynosi 10 JOD (w przypadku podróży lotniczych, jest on wliczony w cenę biletu ). Jedną z oferowanych przez władze jordańskie możliwości nabycia wizy turystycznej jest zakup tzw. JordanPass, który uprawnia do jednokrotnego przekroczenia granicy (okres ważności wizy turystycznej wynosi 1 miesiąc) oraz wstępu do większości atrakcji turystycznych kraju, których listę można sprawdzić na stronie Jordańskiej Izby Turystycznej .

     

    Wymagany jest minimum 6-miesięczny okres ważności paszportu przy wjeździe. Nie ma obowiązku okazania biletu powrotnego ani też posiadania określonej kwoty pieniędzy. Zaleca się, aby osoba dorosła samotnie podróżująca z dzieckiem miała dokumenty poświadczające jej prawo do opieki nad nim. W przypadku przedłużenia pobytu ponad okres zawarty w wizie podróżujący zmuszony będzie do wniesienia opłaty karnej naliczanej przez Biuro Imigracyjne. W 2019 r. zanotowano brak jednolitej wykładni w przypadku przekraczania granicy jordańskiej z wykorzystaniem paszportów tymczasowych. Kilkukrotnie linie lotnicze odmówiły wpuszczenia na pokład samolotów odlatujących do Ammanu posiadających paszport tymczasowy – argumentując to potrzebą posiadania wcześniejszej wizy. Ambasada RP w Ammanie dokłada wszelkich starań w celu uzyskania wiążącej wykładni władz jordańskich w tym zakresie, obecnie według informacji pionu imigracyjnego każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie..
     


    Istnieje obowiązek meldunkowy. Cudzoziemiec, który nie zatrzymał się w hotelu, powinien w ciągu 2 tygodni od daty wjazdu zgłosić się na policję. Każdy mieszkaniec Jordanii, pod groźbą sankcji karnej, obowiązany jest poinformować policję w ciągu 48 godzin o fakcie zamieszkania u niego cudzoziemca.
     

     

    1.8. Wykaz świąt państwowych w Jordanii w 2019 r.:

     


    • 1 stycznia Nowy Rok
     
    • 1 maja Święto Pracy
     
    • 25 maja Dzień Niepodległości
     
    • 4-6 czerwca Eid-al-Fitr
     
    • 11-14 sierpnia Eid-al-Adha
     
    • 31 września Muzułmański Nowy Rok
     
    • 9 listopada Urodziny Proroka Mohammada
     
    • 25 grudnia Boże Narodzenie
     
    Święta muzułmańskie są ruchome i uzależnione od kalendarza księżycowego – aktualna informacja dotycząca dni wolnych od pracy w Ambasadzie RP w Ammanie znajduje się na stronie internetowej placówki.

     

     

     

    2. System administracyjny

     

    2.1 Ustrój polityczny

     

    Jordania jest dziedziczną monarchą konstytucyjną, a głową państwa od 1999 r. jest król Abdullah II. Pierwsza konstytucja jordańska została uchwalona w 1928 r, kolejna w 1947 r. a po uwzględnieniu zmian nabrała ostatecznej formy w roku 1952, wielokrotnie nowelizowana w ciągu ostatniej dekady dostosowywała dorobek prawny do ram demokratycznego państwa prawa. Rodzina królewska odgrywa rolę spoiwa politycznego kraju, ostoi tożsamości narodowej oraz władzy wykonawczej. Obecnie po zmianach konstytucji w 2012 r. premiera mianuje parlament jordański.

     

    2.2 Władza ustawodawcza

     

    Władzę ustawodawczą stanowi bikameralny parlament składający się z izby wyższej – Senatu – liczącego po reformie 65 deputowanych mianowanych przez monarchę oraz izby niższej – Zgromadzenia Narodowego – liczącego 130 deputowanych wybieranych w bezpośrednich i powszechnych wyborach (ostatnie odbyły się 20 września 2016r. i przyniosły zwycięstwo ugrupowań prorządowych, niemniej swoją reprezentację w izbie niższej mają również środowiska religijne, które przez dwie kadencje bojkotowały wybory parlamentarne). Brak jest partii politycznych zorganizowanych wokół jednolitego programu, dominują ugrupowania terytorialne oraz religijne, dla których wyznacznikiem decyzji jest miejsce okręgu wyborczego w polityce wewnętrznej rządu.  Kadencja izby niższej trwa 4 lata, część miejsc przeznaczona jest dla deputowanych wywodzących się z mniejszości etnicznych (Czerkiesi, Czeczeni), religijnych – chrześcijanie, a dodatkowo utrzymywana jest liczba miejsc zastrzeżonych dla reprezentacji kobiet.
     

     

    2.3 Władza wykonawcza

     

    Władzę wykonawczą stanowi król Abdullah II oraz podległy mu premier. Do 2011/2012 r. to monarcha powoływał i odwoływał premiera. Po protestach związanych z Arabską Wiosną uprawnienie to zostało przekazane parlamentowi. Do prerogatyw króla należy również m.in. rozwiązywanie parlamentu, wyznaczanie i dymisjonowanie sędziów, zmiana konstytucji po uzyskaniu zgody obu izb parlamentu, mianowanie wszystkich członków senatu, wypowiadanie wojny oraz zwierzchnictwo sił zbrojnych.

    Premier będący jednocześnie ministrem obrony przedstawia skład rządu zarówno monarsze jak i parlamentowi, od którego zobowiązany jest uzyskać wotum zaufania. Bieżąca polityka w zakresie zarządzania państwem należy do rządu, który działa w imieniu króla. Funkcję premiera sprawuje od 4 czerwca 2018 r. Omar Razzaz.

     

    Premier i Minister Obrony

     Omar Razzaz

    Minister bez teki - wicepremier

    Rajai Muasher

    Minister Stanu ds. Rządowych

    Sami Doud

    Minister Spraw Wewnętrznych

    Salameh Hammad

    Minister Spraw Zagranicznych i Emigrantów

    Ayman Safadi

    Minister Wody i Irygacji

    Raed Abul Saud

    Minister Szkolnictwa Wyższego i Edukacji

    Walid Maani

    Minister Stanu oraz Spraw Parlamentarnych i Politycznych Państwa

    Musa Maaytah

    Minister Kultury i Młodzieży

    Mohammad Abu Rumman

    Minister Planowania oraz Współpracy Międzynarodowej

    Mohamad Eses

    Minister Pracy

    Nidal Bataineh

    Minister Zdrowia

    Saad Jaber

    Minister Rozwoju Społecznego

    Basma Ishaqat

     Minister ds. gospodarki cyfrowej i przedsiębiorczości

    Muthana Gharaibeh

    Minister Spraw Miejskich

    Walid Masri

    Minister Energetyki i Surowców Mineralnych

    Hala Zawati

    Minister Stanu do spraw Medialnych i Komunikacji

    Jumana Ghunaimat

    Minister Usług Publicznych i Budownictwa

    Falah Omoush

    Minister ds. Rozwoju Instytucji Państwowych

    Yasera Ghosheh

    Minister Finansów

    Ezzedin Kanakrieh

    Minister Awqaf oraz Spraw Islamskich

    Abdul Nasser Abul Bassal

    Minister Turystyki i Starożytności

    Majd Shweikeh

    Minister Rolnictwa i Środowiska

    Ibrahim Shahahdeh

    Minister Stanu ds. Prawnych

    Mubarak Abu Yamin

    Minister  Przemysłu, Handlu i Zaopatrzenia

    Tareq Hammouri

    Minister Sprawiedliwości

    Bassam Talhouni

    Minister Transportu

    Anmar Khasawneh

     

     

    2.4. Struktura administracji gospodarczej

     

    Kompetencje w sprawach gospodarczych podzielone są pomiędzy kilka resortów, których szczegółowe uprawnienia i obowiązki często dublują się.  Głównym ministerstwem odpowiadającym za sprawy ekonomiczne pozostaje Ministerstwo Przemysłu, Handlu i Zaopatrzenia, które we współpracy z Ministerstwem Planowania i Współpracy Międzynarodowej oraz Jordańską Komisją Inwestycyjną koordynują działania w sektorze gospodarki.

     

    2.5. Sądownictwo cywilne, karne i gospodarcze

     

    Prawo jordańskie jest mieszanką wielu systemów prawnych. Konstytucja Jordanii statuuje sądownictwo, jako niezależną władzę mianowaną przez króla i stanowi źródło prawa dla dziedzin takich jak prawo cywilne, karne i administracyjne. W szczególnych przypadkach możliwe jest uzyskanie orzeczenia sądu islamskiego lub religijnego. Prawo jordańskie wywodzi się z modelu otomańskiego (opartego na XIX w. modelu prawa francuskiego), uzupełnionego w okresie sprawowania nadzoru nad terytorium Jordanii przez Zjednoczone Królestwo, o prawa wywodzące się z anglosaskiego systemu prawnego. W ramach systemu funkcjonują trzy podstawowe typy sądów: sądy cywilne, sądy militarne oraz sądy religijne. System cywilny tworzy wieloszczeblową strukturę:

     

    • Sądy magistrackie/miejskie/grodzkie/rejonowe – posiadają jurysdykcję nad sprawami karnymi (przestępstwa oraz wykroczenia - zagrożenie karą nie może przekraczać 2 lat pozbawienia wolności) oraz cywilnymi gdy wartość pozwu nie przekracza 750 JOD. Sąd orzeka w składzie jednoosobowym. W Ammanie funkcjonuje 14 oddziałów sądów rejonowych, większość miast na terenie Jordanii posiada 2 lub 3 takie sądy.
    • Sąd I instancji – orzeka w sprawach karnych, do orzekania których nie jest właściwy sąd rejonowy lub sądy specjalne, w sprawach cywilnych - gdy wartość roszczenia przekracza 750 JOD. Jest to również sąd apelacyjny – w sprawach karnych orzeczenia wydawane są w dwuosobowych składach zawodowych, a w przypadku roszczeń cywilnych – w składzie jednoosobowym. Siedziby – Amman oraz główne miasta Jordanii.
    • Główny sąd karny – I instancja w sprawach zaliczanych do grupy zbrodni – jedynym sądem tego typu jest sąd zlokalizowany w Ammanie. Orzeka w sprawach karnych, w składzie trzyosobowym, zawodowym. Apelacje mogą być składane tylko do Sądu Kasacyjnego/ Sądu Najwyższego.
    • Sąd apelacyjny – orzeka jako sąd II instancji we wszystkich sprawach, w których właściwy nie jest Sąd Najwyższy. Orzeka w składach trzyosobowych.
    • Sąd Najwyższy – rozpatruje apelacje od wyroków I instancji w sprawach karnych oraz cywilnych, gdy roszczenia zasądzone przekraczają 500 JOD, w sprawach zażaleń na zastosowanie tymczasowego aresztowania oraz rozpatruje pozytywne i negatywne spory o właściwość. Składa się z 15 sędziów zawodowych, orzeka w składzie 5 osobowym.

     

    Inne sądy: poza ww. funkcjonuje system sądownictwa wojskowego oraz religijnego, uzupełniony o sądy specjalne w tym odnoszące się do spraw gospodarczych i administracyjnych. Sądy ziemskie zajmują się sprawami własności i rejestracji gruntów, sądy podatkowe orzekają w sprawach wysokości orzeczonego przez asesora podatku. Sądy celne – orzekające w składzie 2 celników oraz 1 sędzia cywilny – orzekają w sprawach wysokości opłat celnych orzeczonych w procedurze administracyjnej. Możliwe jest również złożenie apelacji od takiego orzeczenia do sądu II instancji oraz kasacji do Sądu Najwyższego.

     

    3. Gospodarka

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej
     

    W opublikowanym przez Bank Światowy zestawieniu „Doing Business 2019”, Jordania pod względem warunków sprzyjających do prowadzenia działalności gospodarczej zajmuje 104 pozycję wśród 190 ujętych w rankingu gospodarek świata. W porównaniu z poprzednią edycją, Jordania spadła o 1 pozycję w stosunku do roku 2018.
     
    Gospodarka Jordanii jest jedną z najmniejszych i najsłabszych na Bliskim Wschodzie. Niewystarczające zasoby wodne, brak surowców energetycznych i innych bazowych zasobów naturalnych powoduje znaczne uzależnienie kraju od pomocy zagranicznej. Inne wyzwania gospodarcze obejmują chronicznie wysokie wskaźniki ubóstwa, bezrobocia, inflacji i dużego deficytu budżetowego oraz długu publicznego. Od 2017 r. obserwowane jest nawarstwienie negatywnych tendencji w gospodarce, której wzrost nie jest w stanie zrównoważyć wzrostu demograficznego. Rosnące koszty obsługi zadłużenia zagranicznego, rosnąca inflacja oraz utrzymujące się wysokie bezrobocie hamują rozwój gospodarczy oraz inwestycje zagraniczne i krajowe. Na kondycję jordańskiej gospodarki negatywny wpływ ma również malejące zaangażowanie finansowe zagranicznych donatorów. W maju 2019 r. MFW zakończył tzw. drugi przegląd programów reform, co umożliwiło Jordanii uzyskanie nowej transzy pomocy międzynarodowej wartej około 1,45 mld USD w formie pożyczki od Banku Światowego. Należy jednak podkreślić, iż 2/3 tej kwoty przeznaczone zostało na spłatę bieżącego zadłużenia kraju.


    Król Abdullah II, od 2000 roku wdraża istotne reformy gospodarcze, jak liberalizację handlu zagranicznego i prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, które przyciągają zagranicznych inwestorów. Tempo tych zmian jest jednak wysoce niezadowalające. Potencjalnych inwestorów zniechęca ponadto nieprzejrzyste prawo gospodarcze i niefunkcjonujący w praktyce system podatkowy, którego zmiana w 2018 r. doprowadziła do masowych protestów społecznych i odwołania premiera H. Mulkiego..
     
    Sektor turystyczny oraz handel są istotnymi częściami gospodarki jordańskiej, zatrudniającymi najwięcej osób. Uruchomienie sieci tanich połączeń lotniczych między Jordanią a Europą, zaowocowało wzrostem liczby turystów w 2018 r. oraz poprawy sytuacji finansowej sektora turystycznego. Dużą rolę rząd jordański przywiązuje również do rozwoju sektora transportu oraz bankowości i ubezpieczeń. W związku z otwarciem granic z Irakiem i Syrią w 2017 i 2018 r., sektory te podejmują szereg działań mających na celu powrót do pozycji regionalnego hubu transportowo-finansowego w tej części BW.


    Sytuację ekonomiczną Jordanii na przełomie 2018/2019 r. należy uznać za kryzysową. Lata zaniechań i przyzwyczajenie do subsydiowania budżetu niekontrolowanymi donacjami z zagranicy, w połączeniu z eskalacją konfliktów zbrojnych w sąsiedztwie, które z jednej strony zamknęły wiele rynków dla jordańskich towarów i usług, a z drugiej spowodowały kilkumilionowy napływ uchodźców, spiętrzyły w ostatnim okresie problemy z jakimi musi potykać się Jordania.

    Kolejnym negatywnym czynnikiem mającym wpływ na gospodarkę kraju, stały się warunki klimatyczne – długotrwała i dotkliwa susza, która spowodowała ogromne straty w rolnictwie oraz następujące w IV kwartale 2018 r. powodzie błotne wywołane przez nagłe opady deszczu.
     
    Od początku stycznia 2018 r. rząd H. Mulkiego wprowadzał szereg niepopularnych społecznie reform gospodarczych związanych z likwidacją ulg podatkowych, podwyżek stawek podatku VAT do poziomu 10% lub 16% w zależności od produktów. Te działania doprowadziły w czerwcu 2018r. do dymisji rządu, a kolejny gabinet nie miał już takiej determinacji do wprowadzania niezbędnych reform, Rosnący deficyt budżetowy oraz spadająca liczba grantów międzynarodowych powodują, iż władzom w Ammanie coraz trudniej utrzymać stabilność ekonomiczną i wewnętrzną.

     

    Na przełomie maja i czerwca 2018 r. doszło w Jordanii do wybuchu trwających ponad tydzień protestów społecznych skierowanych przeciwko polityce gospodarczej rządu H. Mulkiego. Protestujący domagali się wycofania zmian w prawie podatkowym i ustąpienia premiera, który obarczony został pełną odpowiedzialnością za kryzys gospodarczy kraju. Po jego rezygnacji funkcję premiera przejął Omar Razzaz dotychczasowy minister edukacji. Spowodowało to uspokojenie sytuacji wewnętrznej, niemniej zarówno opinia publiczna jak i międzynarodowe podmioty gospodarcze podkreślają, iż bez kompleksowej przebudowy systemu gospodarczego Jordania znajdzie się wkrótce w kolejnym głębszym kryzysie gospodarczym. Należy podkreślić, iż władze w Ammanie zwiększają swoje naciski na partnerów na arenie międzynarodowej w celu zwiększenia pomocy finansowej dla kraju obciążonego obecnością syryjskich uchodźców. W listopadzie 2018 r. przyjęto nową ustawę podatkową, która w zamierzeniach rządu jordańskiego ma doprowadzić do stabilizacji sytuacji fiskalnej i zwiększenia dochodów państwowych. Jej przyjęcie jest również warunkiem koniecznym do uzyskania kolejnej transzy pomocy międzynarodowej ze strony Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego, która ostatecznie została uruchomiona w maju 2019 r .

    Wśród negatywnych zjawisk gospodarczych, które uległy znacznemu nasileniu w 2019 r. należy wskazać rosnące bezrobocie (aktualnie 20,9%), rosnący deficyt budżetowy, niewielką poprawę zanotowano w sferze wymiany handlowej gdzie władze w Ammanie starają się ograniczać import oraz zwiększać zaangażowanie na rzecz eksportu głównie do Iraku i Syrii. Dodatkowo pogorszeniu uległa sytuacja bezpieczeństwa wewnątrz kraju, gdzie notowana jest większa liczba napadów rabunkowych, w tym tych skierowanych wobec cudzoziemców (także inwestorów).

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

     

     

    2017

    2018

    2019

    PKB nominalny (mld USD)

    40.8

    40,7

    40,7

    Tempo wzrostu PKB (w %)

    2,0

    1,9

    1,9-2,2*

    PKB per capita  (USD wg Parytetu Siły Nabywczej)

    11540,00

    8337,00

     

    Populacja (mln)

    9,90

    9,95

    9,93

    Stopa bezrobocia (w %)

    18,5

    19,2

    20,9*

    Inflacja (w %)

    3,3

    3,7

    0,6*

    Saldo ROB jako % PKB

    -11,1

    - 9,4

    -10,7

    Wartość eksportu (mld USD)

    5,303

    5,500

    bd

    Wartość importu (mld USD)

    14,489

    14,455

    bd

     

    *szacunki;

     

    Źródło: World Bank, IMF, WTO, CIA The World Factbook, Economy Watch,  Departament Statystyczny Jordanii

     

     

     

     

    3.3. Główne sektory gospodarki

     

     

    Według podziału PKB wytwarzanego przez poszczególne części gospodarki narodowej Jordanii – rolnictwo odpowiada za 4,2% PKB, przemysł 29,6% PKB natomiast usługi 66,2% PKB. W zestawieniu zatrudnienia proporcje ulegają zmianom, gdyż rolnictwo odpowiada zaledwie za 2% wszystkich miejsc pracy, przemysł 20% miejsc pracy, usługi 78% wszystkich zatrudnionych. W zakresie produkcji rolnej dominuje uprawa owoców cytrusowych, pomidorów, ogórków, oliwek, truskawek oraz hodowla owiec i drobiu. W zakresie usług i produkcji widoczny jest udział sektorów turystycznego (silny wzrost w 2018 i 2019 r .), IT, przemysłu odzieżowego i chemicznego (odpowiedzialnego za wytwarzanie nawozów sztucznych, wydobycie potasu, fosfatów oraz azotanów), przemysłu farmaceutycznego, rafinacji ropy naftowej, wytwórstwa cementu oraz przemysłu lekkiego.

     

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i  porozumieniach o charakterze ekonomicznym

     

       

    ABEDA (Arab Bank for Economic Development in Africa), AFESD (Arab Fund for Economic and Social Development), AMF (Arab Monetary Fund), FAO (Food and Agricultural Organization), G-24, G-77, IAEA (International Atomic Energy Agency), IBRD (International Bank for Reconstruction and Development), ICC (International Chamber of Commerce), ICAO (International Civil Aviation Organization), IDB (Islamic Development Bank), ICRM (International Red Cross and Red Crescent Movement), IDA (International Development Association), IFAD (International Fund for Agriculture Development), IFC (International Finance Corporation), IFRCS (The International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies), ILO (International Labor Organization), IMF (International Monetary Fund), IMO (International Maritime Organization, Interpol (International Criminal Police Organization), IOC (International Olympic Committee), ISO (International Organization for Standardization), ITU (International Telecommunication Union), NAM (Non-Aligned Movement),OIC (Organization of Islamic Cooperation), PCA (Permanent Court of Arbitration), UN (United Nations), UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development), UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), UNHRC (United Nations High Commissioner for Refugees), UNIDO (United Nations Industrial Development Organization), UNRWA (United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East), UNWTO (World Tourism Organization), UPU (Universal Postal Union), WHO (World Health Organization), WIPO (World Intellectual Property Organization), WMO (World Meteorological Organization), WTO (World Trade Organization ).

     

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

     

     

    Podstawowym dokumentem prawnym, określającym współpracę UE z Jordanią jest  „Układ Stowarzyszeniowy pomiędzy UE a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim”, podpisany w dniu 24 listopada 1997 roku, który wszedł w życie 1 maja 2002 roku. W grudniu 2018 r. uzgodniono między UE a Jordanią kolejne porozumienie dotyczące dalszego poluzowania reguł pochodzenia produktów, które ma pozwolić jordańskim firmom na łatwiejszy dostęp do rynku europejskiego.

     

    4. Dwustronna współpraca gospodarcza

     

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Podstawę prawną dwustronnych stosunków gospodarczych Polski i Jordanii stanowią m.in.:

     

    1. Umowa o międzynarodowych przewozach drogowych z 30 listopada 1978 r., która weszła w życie 3 marca 1979 r.;.
    2. Umowa o komunikacji lotniczej z 22 listopada 1993 r., która weszła w życie 2 lipca 2001 r.;
    3. Umowa ws. unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatku od dochodu z 1997 r., która weszła w życie 22 kwietnia 1999 r.;
    4. Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji z 1997 r., która obowiązuje od 14 sierpnia 1999 r..;
    5. Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki,  z 2004 r.., która weszła w życie 13 grudnia 2006 r.

     

     4.2. Handel zagraniczny

     

     

    Głównymi partnerami handlowymi Jordanii są: Stany Zjednoczone (21% eksportu), Arabia Saudyjska (16,5% eksportu), Irak (10,3% eksportu), Indie (8,7% eksportu), ZEA (4,8% eksportu), Kuwejt (4,4% eksportu) pozostałe 34,3%.
    Jordania importuje większość towarów z: Arabii Saudyjskiej (15,4% importu), ChRL (12,8% importu), Stanów Zjednoczonych (6,2% importu), Niemcy (4,7% importu), ZEA (4,2% importu).
    Eksportowane są głównie: tekstylia, nawozy sztuczne, potas, fosfaty, produkty rolne oraz farmaceutyki. W imporcie dominują: ropa oraz produkty ropopochodne, maszyny, sprzęt transportowy, żelazo oraz zboże.

     

    Polski eksport do Jordanii osiągnął w 2016 r. poziom 96 mln EUR natomiast import wyniósł 1,3 mln EUR. Relacje bilateralne cechuje wysoki deficyt handlowy po stronie jordańskiej, czemu przeciwdziałać mają poluzowane przez UE w lipcu 2016 r. zasady dotyczące reguł pochodzenia towarów eksportowanych z Jordanii. W 2017 r. obroty handlu z Jordanią zanotowały spadek do poziomu około 70 mln EUR w związku z pogarszającą się sytuacją ekonomiczną w tym kraju. W 2018 r. polski eksport do Jordanii wyniósł – 90,6 mln EUR, a import w analogicznym okresie osiągnął poziom 7,4 mln EUR.
     
    Eksport z Polski:


    •Gotowe artykuły spożywcze; napoje bezalkoholowe, alkoholowe i ocet; tytoń i przemysłowe namiastki tytoniu – 14,1 mln EUR
    •Pojazdy, statki powietrzne, jednostki pływające oraz współdziałające urządzenia transportowe – 20,6 mln EUR
    Import z Jordanii:
    •Perły natur. lub hodow., kamienie szlach. lub półszlach., metale szlach., metale platerowane metalem szlachetnym i artykuły z nich; sztuczna biżuteria; monety – 3,3 mln EUR
    •Produkty przemysłu chemicznego lub przemysłów pokrewnych -  1 mln EUR

     

    W okresie styczeń-marzec 2019 r. polski eksport do Jordanii osiągnął wartość 23,9 mln EUR i wzrósł o 3,9% w porównaniu z analogicznym okresem 2018 r., import z Jordanii w I kwartale 2019 r. wyniósł 2,17 mln EUR.

     

    4.3 Inwestycje

     

     

    Kapitał inwestycyjny nie jest jednym z głównych dóbr eksportowych Jordanii, inwestycje prowadzone w Polsce mają bardzo ograniczony charakter i skupiają się na wybranych inwestycjach pojedynczych jordańskich lub irakijskich przedsiębiorców, dla których Amman jest punktem startowym. W 2018 r. władze w Ammanie wprowadziły możliwość uzyskania obywatelstwa przez inwestorów, 13 listopada zaktualizowano listę warunków związanych z uzyskiwaniem obywatelstwa. Obejmuje ona:
    • zakup obligacji skarbowych CBJ na łączną kwotę 1,5 mln USD (okres 10 lat),
    • depozyt w wysokości 1,5 mln USD w CBJ na okres 5 lat,
    • zakup papierów dłużnych dla inwestorów na kwotę 1,5 mln USD,
    • posiadanie udziałów w SMEs na łączną kwotę 1 mln USD przez okres 3 lat,
    • inwestycja na kwotę 2 mln USD na terenie całego królestwa lub 1,5 mln w miejscu wyznaczonym przez rząd z minimalna liczbą 20 miejsc pracy stworzonych dla ob. Jordanii i jej utrzymanie przez okres 3 lat.

     

    5. Dostęp do rynku

     

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług (bariery)

     

    Gospodarka Jordanii jest jedną z najmniejszych na Bliskim Wschodzie. Niewystarczające zasoby wodne, brak surowców energetycznych i innych bazowych zasobów naturalnych powoduje znaczne uzależnienie rządu od pomocy zagranicznej. Inne wyzwania gospodarcze rządu obejmują chronicznie wysokie wskaźniki ubóstwa, bezrobocia, inflacji i dużego deficytu budżetowego i długu publicznego. Król Abdullah, od 2000 roku wdraża istotne reformy gospodarcze, jak liberalizację handlu zagranicznego i prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, które przyciągają zagranicznych inwestorów. Tempo tych zmian jest jednak wysoce niezadowalające. Sektor turystyczny oraz handel są istotnymi częściami gospodarki jordańskiej, zatrudniającymi najwięcej osób. Dużą rolę przywiązuje też rząd do rozwoju sektora transportu oraz bankowości i ubezpieczeń. Z uwagi jednak na położenie geograficzne Jordanii w niestabilnym politycznie regionie świata, perspektywy rozwoju gospodarki jordańskiej są w dużym stopniu uzależnione od sytuacji politycznej w państwach sąsiednich. W zakresie handlu zagranicznego umowa stowarzyszeniowa (AA) UE z Jordanią przewiduje znoszenie opłat celnych i barier pozataryfowych w handlu produktami przemysłowymi, zgodnie z ustalonymi w kontaktach bilateralnych zasadami i horyzontem czasowym. W odniesieniu do produktów rolnych liberalizacja handlu następuje na zasadzie obopólnych ustępstw, z uwzględnieniem tradycyjnych strumieni handlu oraz obecnie funkcjonujących polityk rolnych w odniesieniu do poszczególnych grup towarowych.  W czerwcu 2019 r. po dwóch latach starań Ambasada RP w Ammanie doprowadziła do skutecznego usunięcia blokady dostępu polskich firm medycznych do zamówień publicznych Jordańskich Sił Zbrojnych.

     

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP

     

    Konieczne jest uzyskanie zezwolenia na pracę warunkujące również otrzymanie rezydencji na terenie Jordanii.

     

    5.3. System zamówień publicznych

     

    Ogłoszenia o przetargach są zamieszczane w lokalnych mediach.

     

    5.4. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Bardzo słaba. Szeroko rozpowszechnione są kopie pirackie zarówno oprogramowania, jak i twórczości artystycznej. Praktycznie nie jest to ścigane – programy rządowe skierowane przeciwko procederowi naruszania praw własności intelektualnej i przemysłowej mają charakter propagandowy i realnie nie mają wpływu na społeczeństwo.

     

    6. Przydatne linki i kontakty

     

    6.1 Administracja gospodarcza

     

    Minister Gospodarki i Spraw Inwestycyjnych  www.mit.gov.jo  
    Ministerstwo  Planowania oraz Współpracy Międzynarodowej  www.mop.gov.jo 
    Minister Rolnictwa         www.moa.gov.jo
    Ministerstwo Finansów  www.mof.gov.jo
    Minister Usług Publicznych i Budownictwa    www.mpwh.gov.jo
    Ministerstwo Energetyki i Surowców Mineralnych    www.memr.gov.jo
    Ministerstwo Wody i Irygacji  www.mwi.gov.jo
    Centralny Bank Jordanii      www.cbj.gov.jo
    Jordański Urząd Celny www.customs.gov.jo

                                                             

                              

                                                                                             

                                                                                                      

                                                                

                                                  

                                                                                           

                                                                                                

                                                                                                           

                                                                                                       

     6.2. Samorządy gospodarcze

     

    Izba Handlowa w Ammanie http://www.ammanchamber.org.jo
    Jordańska Izba Handlowa w Ammanie http://www.jocc.org.jo/
    Izba Przemysłowa w Ammanie http://aci.org.jo/
    Jordańska Izba Przemysłowa www.jci-sme.com

     

     

     

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: